تبلیغات
تبلیغات در سایت
تبلیغات
تبلیغات
مطالب محبوب
مطالب تصادفی
آخرین مطالب
به کانال ریاضی کده در تلگرام بپیوندید
خبرنامه
خبرنامه

براي اطلاع از آپدیت شدن سایت در خبرنامه سایت عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود

نظرسنجی
مطلب مورد علاقه خود را بنویسید ؟




کدهای اختصاصی
تمدن اسلامی

به نام خدا

 بخوان به نام پروردگارت که آفرید انسان را از علق. بخوان پروردگارت که کریمترین کریمان عالم است. خدایی که بشر را بوسیله قلم آموخت . بیاموخت به آدمی آنچه را که نمی دانست.

بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ  اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ  خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ   اقْرَأْ وَرَبُّکَ الْأَکْرَمُ   الَّذِی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ   عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ یَعْلَمْ 

آنچه را انسان نمی دانست خداوند به واسطه فرستاده اش محمد (ص) به نسل بشر اهدا کرد.  تا انسان در آن تعمق کند و راه خویش را بیابد.

ان الله سبحانه وتعالى علم الانسان ما لم یعلم عن طریق بعثه للرسول (ص) وکانت تلک هدیة للبشریه جمعاء . کی یتدبر الانسان ویتفکر ویجد طریقه .

هر آینه در آفرینش آسمانها و زمین و آمد و شد شب و روز ، خردمندان را عبرتهاست.

سورة آل عمران آیه ۱۹۰

إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لآیَاتٍ لِّأُوْلِی الألْبَابِ .

پس از تشکیل اولین دولت اسلامی به فاصله یک قرن اندیشه  های اسلامی  به فلات ایران و خاور میانه و شمال قاره آفریقا رسید. با تشکیل شهر بغداد در قرن هفتم میلادی  بنیاد های علم و فرهنگ اسلامی بر اساس علوم کهن بنا شد.

گسترش فعالیت علمی مسلمانان به فاصله یک قرن بعد به  شهرهای کوردبا  در اندلس و قاهره  در  مصر رسید.

در قرن هشتم میلادی با گسترش شیوه‌های چینی و استفاده از پوست درخت توت صنعت ساخت کاغذ در میان مسلمانان رواج پیدا کرد،  آنها با استفاده از نشاسته و آهار ورق ها را صحافی ‌کردند و نام کتاب را بر آن نهادند آنگونه که در قرآن  بارها از آن نام برده شد بود.

دانشگاه‌های بغداد آغازگر دوره طلایی علم در تمدن اسلامی شدند.  این شهر میزبان دانشمندان و محققین شد و آنها  به گرد آوری و ترجمه متون کهن از زبان های سریانی، یونانی و پهلوی به عربی روی آورند. این اقدام به جنبش ترجمه نیز مشهور است.

تمدن اسلامی در قرن هشتم میلادی با تاسیس مراکز علمی و آموزشی، بیمارستانها، بیت الحکمه یا همان کتابخانه‌های عمومی، (با قابلیت امانت دهی)، دانشگاه‌ها (با اعطاء درجه‌های علمی به دانشجویان)، و نیز رصدخانه‌های نجوم سرعت علم آموزی را  در میان  دانشمندان رونق بخشید.

در این قرن بیش از ۶۰ بیمارستان در بغداد و ۳۳ بیمارستان در قاهره ساخته شده بود. علاوه بر بیمارستان‌های عمومی؛ بیمارستان‌های مخصوص بیماری‌های روانی وجود داشت.

دانشگاه قرویین در قرن نهم میلادی در مراکش تاسیس شد. این دانشگاه نخستین دانشگاهی است که به دانشجویان خود مدرک تحصیلی پزشکی اعطاء می‌کرد. به فاصله یک قرن بعد، در قرن دهم دانشگاه الازهر تاسیس شد.

تاریخ علم پزشکی شخصیتهای بزرگی را به خود دیده است. دانشمندان این حوزه هر کدام در دوره زمانی خود دست به اکتشاف و  تجربیات مختلفی زده­اند. آنان  به جمع آوری آرا و نظرات گوناگون پرداختند و اولین دانشنامه های پزشکی  شکل گرفت.  محمّد زَکَریای رازی (۲۵۱ ه.ق. ۳۱۳ ه.ق) فیلسوف، شیمی‌دان  و پزشکی  بود که  تجربه و آزمایش وارد علم طب کرد. رازی کاشف الکل و علت  بیماری آبله  است و در منابع لاتین از او  به ‌عنوان جالینوس یاد کرده اند.

بسیاری از روش های تقطیر، کشف مواد شیمیایی متعدد و ساخت ابزارهای اساسی شیمی مانند قرع و انبیق با پدر علم شیمی، جابر بن حیان (.۷۲۱ .م خراسان) پا به عرصه تجربه علمی دیگر پزشکان گذاشت.

مشهورترین دانشنامه علمی و فلسفی و پزشکی توسط ابن سینا (۱۰۳۷ میلادی) پزشک، شاعر، فیلسوف قرن دهم و یازدهم میلادی نوشته می شود. کتاب شفا وکتاب  القانون فی الطب یکی از معروف‌ترین آثار تاریخ پزشکی است.

جرج سارتِن در کتاب تاریخ علم، وی را یکی از بزرگترین دانشمندان پزشکی می‌داند.

نخستین دائرةالمعارف طبی به زبان فارسی در قرن  دوازدهم توسط اسماعیل جرجانی (۱۱۳۵ ـ ۱۱۳۶میلادی)  نوشته می شود. او در این کتاب  به تشریح  ۷۵۰۰۰۰ هزار  واژه پزشکی می پردازد.

با گسترش صنعت کاغذ سازی؛ کتابخانه هاى عظیم جهان اسلام از شیراز و نیشابور گرفته تا بغداد ، قاهره و قرطبه شکل گرفتند.

نخستین کتابهای فن حساب، توسط محمد بن موسی خوارزمی ریاضی دان، منجم ، مورخ و جغرافیادان قرن نهم میلادی  نوشته می شود. اصطلاحات الگوریس و الگوریتم تغییر یافته نام الخوارزمی در زبانهای لاتین است.

ابوالوفا محمّد بوزجانی با غنی‌تر ساختن ابزار مثلثات کروی، حل مسائل آنها را راحت‌تر کرد.  برای تجلیل از بوزجانی، دهانه یکی از آتشفشانهای ماه بنام او نام‌گذاری شده است.

ریاضیات و نجوم در قرن دهم میلادی با ابوریحان بیرونی به اوج شکوفایی خود می رسد.

ابوریحان با تلفیق ریاضیات هندی و یونانی راه حل های بدیع و خلاقانه در حل آنها ارائه نموده است. بیرونی در آثارش روشی برای محاسبه شعاع زمین ارائه داده و همچنین نظریه گردشِ زمین به دور خودش را بیان کرده است.

محاسبات انعکاس نور توسط ابن هیثم در کتابش با نام  ” المناظر” در باب فیزیک نور، نوشته شده است. در منابع لاتین او را
” الهازن ” می نامیدند.

در آن دوره تفکر رایج یونانی علت دیدن اشیاء را به واسطه  نوری می دانستد که از چشم به جسم می رسید، اما ابن هیثم بر خلاف این اندیشه علت دیده شدن اشیا را به واسطه  نوری می دانست که ازاجسام  به چشم می رسد.

نظریه چرخش زمین به دور خورشید در تضاد اشکار با نظریه  زمین مرکزی  بطلمیوس در  قرن یازدهم در  آثار  ابوسعیداحمدبن سجزی، (وفات:۴۱۴ ه.ق) ستاره‌شناس٫ ریاضی‌دان .به تثبت رسیده است.

بعد از او، محمد بن جابر بتانی ریاضیدان و منجم،  تاثیر شگرفی بر منجمین و ریاضی دانان پس از خود از جمله کوپرنیک داشته است. کپلر و گالیله توجه زیادی به رصدهای بتانی نشان داده اند.

بسیاری از ستاره شناسان مسلمان  با چشم غیر مسلح  اجرام آسمانی را رصد کرده و آنها را ثبت کرده اند.  کشف کهکشان مارپیچی M۳۱. ستارگان مزدوج، سحابی زن به زنجیر بسته، سحابی وولپکولا در صورت فلکی روباهک و نیز رصد ابر ماژلانی بزرگ که  با نام البکر در کتاب صورالکواکب  نوشته عبدالرحمن صوفی رازی  به ثبت رسیده ‌است.

محاسبه مدارگردش کره زمین به دور خورشید / حل معادلات درجه سوم، و ابداع نظریه‌ای درباره نسبت‌های هم‌ارز با نظریه اقلیدس نیز از مهم‌ترین کارهای حکیم عمر خیام نیشابوری در حوزه علم  نجوم بوده است.

یکی دیگر از چهره های مشهور قرن سیزدهم خواجه نصیرالدین طوسی است که مقام علمی او در رصدهای نجومی اش موجب شد یکی از اقمار کره ماه به نا م او نام گذاری شود.

غیاث‌الدین کاشانی (حدود۷۹۰-۸۳۲) مخترع روش‌های کنونی انجام چهار عمل اصلی حساب امروزی (به ویژه ضرب و تقسیم) است. ابداع و ترویج کسرهای اعشاری/ محاسبه عدد پی تا شانزده رقم اعشار و اختراع روش کنونی پیدا کردن ریشه n اُم عدد دلخواه از جمله کارهای او به شمار می رود.

نخستین شاخص های علم رباتیک جهان در آثار بدیع‌الزمان جَزَری در اوایل قرن دوازدهم، دیده می شود. او در کتابش با نام «دانستنی‌هایی در رابطه با مکانیزم‌های هوشمند» (درگذشته ۶۰۲ ق.) به تشریح بیش از ۵۰ دستگاه خودکار می پردازد. جزری نخستین ربات قابل برنامه‌ریزی انسان نما را در اواخر عمرش می سازد. اختراع او، یک قایق آبی بود که در آن چهار نوازنده­­ی مصنوعی، موسیقی می‌نواختند. سازها به صورت هیدرولیک و با کمک آب به حرکت در می آمد. جزری به عنوان پدر علم رباتیک جهان شناخته شده است.

  • جغرافیا

دانش نقشه برداری و مکان نگاری، به واسطه سنت زیارت کعبه، توسعه چشمگیری پیدا کرد.  علی بن حسین مسعودی و ابن حوقل و اصطخری کتابهایشان را بر پایه مشاهدات  و ترسیم نقشه هایی از کشورهای مسلمان به رشته تحریم در اورده اند.  در قرن یازدهم،  به تدریج سفرنامه های مسلمانان علاوه بر ترسیم ویژگی های جغرافیایی به تفاوت‌های دینی، نژاد، جمعیت، نوع لباس و چهره، مراکز مهم تجاری، مراکز مقدس، راه‌های ارتباطی، زیست‌بوم منطقه‌ای و نواحی خطرناک آن و حتی در مورد نقاط ضعف و قوت مردم هر ناحیه پرداخته اند. سفر نامه” احسن التقاسیم فی معرفه الاقالی” نوشته محمد المقدسی  معروف ترین کتاب در این زمینه است .

کتاب نقشه های ادریسی شاخصی ترین جهانگرد و جغرافیا دان  قرن دوازدهم در منابع لاتین  به نام «کتاب راجر» مشهور شده است.

مشهورترین سفرنامه قرن چهاردم میلادی حاصل  چندین سفر پی در پی و طولانی ابن بطوطه  به دور دنیاست. این سفر نامه به دلیل اهمیت تاریخی به ۴۰ زبان زنده جهان ترجمه  شده‌است.

ابن خلدون / تاریخ‌نگارو جامعه‌شناس، تونسی  (۸۰۸-۷۳۲ ه‍ ق،) از پیشگامان تاریخ‌نگاری به شیوه علمی است او را  بنیان گذاران علم جامعه‌شناسی  می شناسند.

تاریخ علم  در میان مسلمان، بدون در نظر گرفتن اندیشمندان در حوزه ادبیات و فلسفه امکان پذیر نیست . اندیشمندان  این حوزه بر اکثر علوم زمانه خود اشراف کامل داشتند. اما مقام فلسفی آنها در تاریخ ؛ شاخص تر از  جایگاه علمی آنهاست. فیلسوفان بزرگی نظیر یوسف کَندی، زکریای رازی، فارابی، ابن رشد، شیخ بهایی، شهاب الدین سهروردی و ملاصدار که در  ادوار مختلف فلسفه اشان ترجمان  اندیشه مسلمان به غرب بود.

دوران تبلور و  توسعه علمی در میان مسلمانان که از قرن هشتم آغاز می شود و تا قرن پانزدهم میلادی ادامه می یابد. خاورشناس آلمانی  “آدام متز″ از آن  به  عنوان رنسانس اسلامی  یاد می کند.

اما عصر طلایی  علم در میان مسلمانان پس از جنگهای صلیبی، حمله مغول، تحولات منطقه و اختلافات داخلی کشورهای این حوزه  رو به افول نهاد.

پس از تقسیم بندهای مرزی جدید کشورهای اسلامی در قرون گذشته و تشکیل دولت های مختلف و با توجه به رشد جمعیت ؛ نزدیک ۱٫۶ میلیارد نفر و همچنین وسعت و پراکندگی مسلمانان در جهان، نسبت توان تولید علم در میان آنان کاهش پیدا کرده است.

بررسی شاخص های تولید علم به صورت موضوعی نشان از  تفاوت نسبی بین هر یک از کشورهای مسلمان  را می دهد. این تفاوت وابسته به عوامل گوناگونی از جمله امکانات و تجهیزات. آزادی عمل و بیان. آشنایی و تسلط به زبانهای بین اللملل، حمایت و پشتیبانی مسولین و حتی پیشینه یک رشته از علم در آن کشور  می باشد.

عوامل دیگری همچون مهاجرت، کم بودن تعداد پژوهشگران؛  اعضای هیئت علمی، و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته مرتبط  و همچنین  شاخص های  اقتصادی  و تولید ناخالص داخلی  هر کشور در میزان تولید  علم تاثیر به سزایی دارد.

اگر چه تجدید حیات علمی مسلمانان وابستگی مستقیمی به اوضاع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی هر کشوردارد. اما نتایج تحقیقات مختلف گویای این امر است که سرمایه گذاری در حوزه علم و تحقیق، توسط دولتها و بخش خصوصی در بعضی از کشورهای اسلامی شاخصه های رشد  تولید علم را در آن کشور  رقم زده است.

تحقیقات نشان می دهد تولید میانگین مقالات علمی در بین کشورهای مسلمان و مقایسه آن نسبت به یک دیگر، و مقایسه با سطح بین اللمللی آن رشته، رتبه بندی هر یک از آنان نسبت به شاخص های جهانی را بیان می کند.

اکنون با وجود توسعه دانشگاه ها و مراکز علمی و فناوری در حوزه کشورهای مسلمان نیاز مبرم به تولید علم و انتشار آن و نیز ارتباط با دیگر مراکز علمی را به ضرورت تبدیل کرده است.

آینده هر کشوری به میزان سهم و تلاش دانشمندان آن کشور در تولید علم و فناوری بستگی دارد. تأسیس دانشگاههای بزرگ در کشورهای اسلامی در یکصدسال اخیر نشانه مهمی از این توجه است. گسترش مراکز علمی – پژوهشی و پارک‌های علمی و فناوری، و آکادمی‌های علوم در ۵۰ سال اخیر، توانسته است نقش مهمی در رشد و توسعه علم و فناوری در جهان اسلام داشته باشد. آمار نشان می دهد که کشورهای اسلامی در دو دهه اخیر از گرایش مصرف کننده صرف بودن به گرایش تولید علم و فناوری تغییر جهت داده اند.

روند رو به رشد مقالات داغ علمی در حوزه کشورهای اسلامی سطح همکاری و مشارکت در سطح بین الملل را بالا برده است. به طوری که بیشترین همکاری را کشورهای سوئیس و ایالات متحده با این کشور ها در دهه های اخیر داشته است.

در آینده نزدیک، ارتباط سازمان‌یافته میان دانشمندان و تولیدکنندگان علمی – فناوری مهمترین وظیفه برای هر یک از دولتهای کشورهای اسلامی و سازمانهای مردم نهاد خواهد بود. حمایت و سرمایه گذاری در جهت صنعتی سازی علوم و فناوری مهترین عامل در توجه دیگر کشورها به این حوزه  خواهد بود.

عشق  به محمد مصطفی (ص) و توصیه و تعالیم او به علم اندوزی مهمترین سرمایه مسلمانان است.


289
تاریخ : پنجشنبه 15 خرداد 1393
نویسنده : حامد قاسمی
مطالب مرتبط
سوالات ریاضی نهم از معادله خط
سوالات ریاضی نهم نوبت اول
سوالات ریاضی هشتم نوبت اول
سوالات ریاضی نوبت اول هفتم
نکاتی در مورد تجزیه عبار تهای جبری (فاکتور گیری)
سوالات ریاضی نهم نوبت اول
سوالات ریاضی هشتم فصل اول تا چهارم
سوالات ریاضی نهم فصل اول تا چهارم
سوالات ریاضی هفتم فصل 1 تا 4
سوالات ترم اول نهم
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
آمار سایت
  • کل مطالب : 1474
  • کل نظرات : 255
  • افراد آنلاین : 4
  • تعداد اعضا : 400
  • بازدید امروز : 197
  • باردید دیروز : 2,456
  • گوگل امروز : 5
  • گوگل دیروز : 86
  • بازدید هفته : 2,653
  • بازدید ماه : 39,064
  • بازدید سال : 918,989
  • بازدید کلی : 3,038,811
  • اطلاعات کاربری
    نام کاربری :
    رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • عضویت سریع
  • نام کاربری :
    رمز عبور :
    تکرار رمز :
    ایمیل :
    نام اصلی :
    کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
    کانال تلگرام ما : https://telegram.me/ghmrir